społeczność lokalna

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich -dotacje dla organizacji pozarządowych

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich, który ruszył w 2014 roku to jedna z państwowych inwestycji w rozwój społeczności lokalnych w całym kraju. Ma na celu wyrównanie szans społecznych ludności z biedniejszych kręgów. Ale nie tylko. Obszar działalności Funduszu to cztery priorytety, w ramach których organizacje działające non profit mają możliwość otrzymania od 20 tys do nawet 1 mln zł na rozwój projektów. W 2018 roku na fundusz ten zostało przeznaczonych prawie 60 mln. zł.

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich – co to jest?

FIO – fundusz inicjatyw obywatelskich to program rządowy, który oferuje dotacje dla organizacji pozarządowych. Powstał aby zwiększyć zaangażowanie obywateli w życie społeczne. Cele FIO to:

  • zwiększenie liczby inicjatyw w społecznościach lokalnych,
  • zwiększenie liczby obywateli angażujących się w działania organizacji pozarządowych i inicjatywy lokalne,
  • wzrost wpływu obywateli na sprawy publiczne.

Projekt zakłada, że organizacje pożytku publicznego działające w lokalnych społecznościach będą korzystały z dofinansowań dla dobra ogółu. To te organizacje mają kompetencje do określenia potrzeb małych społeczności. Dlatego FIO zostało skierowane m.in. do:

  • organizacji takich jak: stowarzyszenia, związki stowarzyszeń, fundacje, samorządy gospodarcze i wspólnoty mieszkaniowe kółka rolnicze, cechy rzemieślnicze, izby rzemieślnicze, izby gospodarcze;
  • stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego – mogą je założyć co najmniej 3 jednostki samorządowe (3 lokalne samorządy). Tworzy się je w celu ochrony wspólnych interesów. Takie stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną po wpisaniu do Krajowego Rejestru Sądowego;
  • spółdzielnie socjalne – działa jak każde inne przedsiębiorstwo, z tym że przynajmniej 50 proc osób zakładających powinna być osobą z grup zagrożonych wykluczeniem, takie jak: osoby niepełnosprawne, bezdomne, uzależnione od alkoholu czy narkotyków (które zakończyły terapię odwykową), osoby chore psychicznie, osoby zwolnione z zakładów karnych, uchodźcy którzy realizują indywidualny program integracji;
  • spółki akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, kluby sportowe non-profit – powoływane w celach badawczych/naukowych, powoływane do działalności społecznej. Zyski przeznaczane są na wybrane przez spółkę cele społeczne;
  • parafie, domy zakonne, osoby prawne i jednostki organizacyjne, które działają na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP o stosunku państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

W ramach FIO każda organizacja ubiegająca się o środki z funduszu musi w wyznaczonym czasie zgłosić wniosek. O tym, który wniosek otrzyma fundusze decyduje otwarty konkurs.

Obszar działalności Funduszu Inicjatyw Obywatelskich

Działalność Funduszu Inicjatyw Obywatelskich jest związana z wyrównywaniem szans społecznych, ale nie tylko. Jego działalność ma mieć wpływ na całe społeczeństwo, m.in. poprzez rozpowszechnianie wiedzy o prawach konsumentów czy też działanie na rzecz ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego. Organizacje pozarządowe muszą działać w ramach czterech priorytetów.

  1. małe inicjatywy – w ramach tego priorytetu organizacje pozarządowe wspierają seniorów i młodzież, ale także działania na rzecz pożytku publicznego. Wśród nich można znaleźć np. regranting (pieniądze z dotacji osoba przekazuje innym, mniejszym podmiotom w ramach wsparcia);
  2. aktywne społeczeństwo – w ramach tego priorytetu organizacje pozarządowe angażują obywateli. Biuro Porad Obywatelskich prowadzi szkolenia lokalnych liderów. Promuje się tu wolontariat (organizacje charytatywne tworzą akcje charytatywne, imprezy sportowe i rekreacyjne). Aktywne społeczeństwo wspiera aktywność społeczną – pieniądze otrzymać mogą stowarzyszenia, fundacje i spółdzielnie obywatelskie;
  3. aktywni obywatele – w tym priorytecie ważny jest wzrost wpływu obywateli na życie publiczne. W związku z nim tworzą się gminne rady seniorów, rady młodzieży czy rady pożytku publicznego. Można do niego zaliczyć także prowadzenie mediów obywatelskich. Obywatele w ramach swojej działalności zachęcają innych do udziału w konsultacjach społecznych czy też tworzeniu budżetów obywatelskich.
  4. silne organizacje pozarządowe – ten ostatni sektor wspiera organizacje pozarządowe. Prowadzi szkolenia l materiały edukacyjne dla organizacji pozarządowych. Tworzy i wspiera partnerstwa organizacji, a także tworzenie przez nie sieci i federacji organizacji pozarządowych. Dzięki temu podnosi się świadomość społeczna na temat możliwości i obszaru działania sektora pozarządowego w Polsce.

Wkład własny do środków z FIO nie jest potrzebny. Organizacje powinny jednak przedstawić przemyślany kosztorys swojego projektu. Pierwszy z nich to kwota od 20 tys do nawet 1 mln zł. Trzy kolejne – to od 20 tys do 400 tys zł. Nie jest wymagane wniesienie wkładu własnego do zgłoszonego projektu.

Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

Według ustawy z 2017 roku jest to organ, który ma na celu dysponowanie Funduszem Inicjatyw Obywatelskich. Celem Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego jest wspieranie organizacji pozarządowych. NIW ma na celu zarządzanie programami wspierania programów rozwoju społecznego w Polsce. Jednym z obowiązków jest rozporządzanie funduszami przeznaczonymi na cele FIO.

NIW jest nadzorowane przez dwa organy wyznaczone na ten cel. Należą do nich dyrektor i Rada Narodowego Instytutu Wolności. Członkowie są powoływani między innymi przez Prezydenta RP, ale także przez Wicepremiera.

Kadencja Rady Narodowego Instytutu Wolności trwa trzy lata, a w jej skłat wchodzą m.in:

  • przewodniczący Rady,
  • członek powoływany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej,
  • 3 członków powoływanych przez Przewodniczącego Komitetu,
  • członek powoływany przez ministra ds. finansów publicznych,
  • członek reprezentujący jednostki samorządu terytorialnego.