Program OPP a Narodowy Instytut Wolności

Czym jest Narodowy Instytut Wolności? Program wsparcia sektora OPP

W Polsce istnieje aż 135 tys. organizacji pozarządowych. Potrzeby finansowe fundacji i stowarzyszeń są często bardzo wysokiej. Rząd chcąc wspomóc ten sektor stworzył Narodowy Instytut Wolności, którego celem jest wsparcie sektora Organizacji Porządku Publicznego. Czym tak naprawdę jest NIW, kto wchodzi w jego skład?

Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

Narodowe Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego to rządowa agencja wykonawcza do spraw rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Powstała w 2017 w efekcie projektu rządowego Prawa i Sprawiedliwości. Urząd ten działa na podstawie Ustawy o narodowym instytucie wolności i od 2017 roku przyznaje dotacje państwowe na działalność organizacji pożytku publicznego i samorządów. NIW posiada dwa organy: dyrektora i radę. Jest kontrolowany przez Komitet do Spraw Pożytku Publicznego.

Zadaniem Narodowego Instytutu Wolności jest między innymi:

  • wspieranie zaangażowania obywateli RP w organizacjach pozarządowych,
  • zwiększenie przejrzystości funkcjonowania instytucji pozarządowych, co ma umożliwić większą kontrolę nad działaniami organizacji pożytku publicznego,
  • wspieranie aktywności obywatelskiej w różnych dziedzinach, m.in. związanych z budowaniem wrażliwości społecznej, promocja poszanowania i ochrony praw człowieka jak również zwiększenie poczucia odpowiedzialności społecznej,
  • informowanie o efektach działań przeprowadzonych przez stowarzyszenia korzystające z pomocy finansowej instytutu,
  • sprawowanie kontroli nad działaniami stowarzyszeń korzystających ze środków publicznych.

Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich. Sztandarowy projekt NIW

Jednym z głównych projektów Narodowego Instytutu Wolności jest Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich. Został on wdrożony w życie w 2018 roku i ma funkcjonować aż do roku 2030. Jego cel to wsparcie organizacji pożytku publicznego, ich wzmocnienie i poprawa stabilności finansowej.

Program NIW opiera się na specjalnie stworzonym do tego celu funduszu, przyznawanego na zasadach konkursu. Zgłosić się mogą:

  • organizacje pozarządowe działające na podstawie Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z 2011 roku. W szczególności stowarzyszenia, związki stowarzyszeń, fundacje i jednostki terenowe organizacji pozarządowych. Warunkiem jest posiadanie osobowości prawnej,
  • spółdzielnie socjalne,
  • osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Warunkiem są cele statutowe obejmujące prowadzenie działalności pożytku publicznego,
  • spółki akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i kluby sportowe działające w oparciu o ustawę o sporcie z 2010 roku. Warunkiem jest działalność non-profit, nie nastawiona na zyski, przeznaczają cały dochód na realizację celów statutowych. Takie organizacje nie mogą przeznaczać zysku do podziału między akcjonariuszy, udziałowców i pracowników.

W 2019 roku rząd przeznaczył 27,9 mln złotych. Organizacje non-profit mogły otrzymać dotację w wysokości od 100 tys. zł do nawet 700 tys. zł. Konkurs zakończył się 12 marca. Dzięki tym pieniądzom wiele organizacji i stowarzyszeń może realizować cele statutowe na szerszą skalę, tym samym pomagając większej grupie osób, ale też np. zwierzętom.

Organy Narodowego Instytutu Wolności

Dyrektor Narodowego Instytutu Wolności (obecnie Wojciech Kaczmarczyk) jest powoływany przez Komitet do spraw Pożytku Publicznego (który również powstał w 2017 roku). Kadencja dyrektora trwa 5 lat. Aby móc ubiegać się o to stanowisko należy:

  • posiadać obywatelstwo polskie,
  • posiadać pełne prawa publiczne,
  • posiadać wyższe wykształcenie magisterskie i równorzędne,
  • posiadać wiedzę w zakresie działalności organizacji pożytku publicznego, wolontariatów, stowarzyszeń i fundacji w RP, oraz pięcioletnie doświadczenie w tych organizacjach lub innych zorganizowanych formach społeczeństwa obywatelskiego,
  • być osobą niekaraną za umyślne przestępstwo (lub umyślne przestępstwo skarbowe),
  • posiadać nieposzlakowaną opinię, również co do wykonywania powierzonych zadań,
  • wykazać się znajomością języka angielskiego w stopniu umożliwiającym porozumiewanie się w zakresie pracy dla Narodowego Instytutu,
  • posiadać doświadczenie w kierowaniu zespołem pracowniczym i kompetencje kierownicze.

Drugim organem Instytutu jest rada. Składa się ona z:

  • 1 członka powoływanego i odwoływanego przez Prezydenta RP,
  • 1 członka powoływanego i odwoływanego przez ministra do spraw finansów publicznych,
  • 1 członka reprezentującego jednostki samorządu terytorialnego,
  • 3 członków powoływanych i odwoływanych przez Przewodniczącego Komitetu,
  • 5 członków reprezentujących organizacje pozarządowe.

Reprezentanci organizacji pozarządowych muszą posiadać poparcie. Poprzeć może ich 20 organizacji pozarządowych lub innych podmiotów określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z 2003 roku.

NGO. Czym zajmują się organizacje pozarządowe i stowarzyszenia?

Organizacje pożytku publicznego to działalności, które pracują dla dobra publicznego. Są tworzone w celu charytatywnego pomagania ludziom i zwierzętom na różne sposoby – od pomocy medycznej do dbania o strefę kulturalną państwa. Funkcjonują zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z 2003 roku. Są to działalności wspierane przez Narodowy Instytut Wolności i Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

Zgodnie z definicją, Organizacje Pożytku Publicznego to:

  • stowarzyszenia,
  • fundacje,
  • organizacje utworzone przez kościoły,
  • organizacje utworzone przez związki wyznaniowe,<l/i>
  • spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością niedziałające w celu osiągnięcia zysku.

Warunkiem jest posiadanie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego wraz z informacją o pełnionych przez nie funkcjach. Drugi warunek stanowi niepobieranie przez członków fundacji wynagrodzenia z tytułu prowadzenia tego typu działalności. Organizacje pozarządowe mogą wydawać pieniądze tylko w celach związanych ze statutem. Np. fundacja związana z ratowaniem osób chorych na raka pieniądze przeznaczy na hospitalizację lub leczenie chorych na tę chorobę.

Jak są finansowane tego typu działalności? W tym celu można między innymi prowadzić działalność gospodarczą, np. sprzedaż produktów lub odpłatne szkolenia w związku ze specyfiką prowadzonej działalności. Na działanie fundacji i stowarzyszeń można również przekazać 1 proc. podatku. Innym sposobem finansowania OPP są dobrowolne wpłaty, często dokonywane przez przedsiębiorców, ale i osoby prywatne.